- مانیتورینگ سایت یعنی بررسی خودکار سایت در فاصله‌های کوتاه و هشدار فوری به صاحب سایت وقتی سایت از دسترس خارج شود، کند شود یا خطا بدهد.
- مهم‌ترین انواع مانیتورینگ سایت مانیتورینگ آپتایم، زمان پاسخ، گواهی SSL و مانیتورینگ کاربر واقعی برای سرعت و خطاهای سمت مرورگر هستند.
- آپتایم ۹۹٫۹ درصد یعنی حدود ۸ ساعت و ۴۶ دقیقه قطعی در سال، و ابزار مانیتورینگ این عدد را از دید بازدیدکننده می‌سنجد.
بیشتر صاحبان سایت از قطعی سایت خود به یکی از این دو راه باخبر میشوند: پیام یک مشتری که می‌گوید سایت باز نمی‌شود، یا افت ناگهانی فروش که چند ساعت بعد در گزارش‌ها دیده می‌شود. در هر دو حالت، سایت مدتی خراب بوده و کسی متوجه نشده است.
مانیتورینگ سایت برای همین ساخته شده است. در این مقاله توضیح می‌دهیم مانیتورینگ سایت چیست، چطور کار میکند، چه انواعی دارد، آپتایم ۹۹٫۹ درصد دقیقاً یعنی چه و موقع انتخاب ابزار مانیتورینگ سایت به چه چیزهایی باید دقت کنید.
#مانیتورینگ سایت چیست؟
مانیتورینگ سایت یعنی بررسی خودکار و مداوم سایت برای اینکه اگر سایت از دسترس خارج شد، کند شد یا خطا داد، صاحب سایت همان لحظه باخبر شود. ابزار مانیتورینگ سایت هر چند دقیقه یک بار مثل یک بازدیدکننده سایت را باز میکند، جواب را بررسی میکند و اگر جواب درست نبود، هشدار میفرستد.
فرق مانیتورینگ سایت با ابزار آمار بازدید مثل گوگل آنالیتیکس این است که آنالیتیکس می‌گوید چند نفر به سایت آمده‌اند، اما وقتی سایت خراب است چیزی ثبت نمیکند و به کسی هم خبر نمی‌دهد. مانیتورینگ سایت دقیقاً برای همان لحظه‌ای است که آمار بازدید ساکت می‌ماند.
#مانیتورینگ سایت چطور کار میکند؟
مانیتورینگ سایت در چهار مرحله کار میکند و این چرخه شبانه‌روز، بدون توقف تکرار می‌شود:
- درخواست: سرور مانیتورینگ در فاصله‌های مشخص، مثلاً هر ۱ یا ۵ دقیقه، به آدرس سایت درخواست میفرستد.
- بررسی جواب: کد وضعیت HTTP، زمان پاسخ و گاهی محتوای صفحه بررسی می‌شود. طبق مستندات MDN، کدهای 2xx یعنی درخواست موفق بوده و کدهای 5xx یعنی سرور در جواب دادن مشکل داشته است.
- تأیید: ابزار خوب با یک خطای لحظه‌ای هشدار نمی‌دهد. چند بار دیگر بررسی میکند تا مطمئن شود مشکل واقعی است.
- هشدار: اگر مشکل تأیید شد، از راهی که انتخاب کرده‌اید، مثل تلگرام، پیامک یا ایمیل، خبر می‌دهد. وقتی سایت دوباره درست شد، هم خبر می‌دهد و مدت قطعی را ثبت میکند.
#انواع مانیتورینگ سایت
مانیتورینگ سایت فقط بررسی باز شدن یا نشدن سایت نیست. هر نوع مانیتورینگ یک بخش از سلامت سایت را زیر نظر می‌گیرد:
| نوع مانیتورینگ | چه چیزی را بررسی میکند | به چه سؤالی جواب می‌دهد |
|---|---|---|
| آپتایم (در دسترس بودن) | جواب دادن سایت و کد وضعیت HTTP | سایت الان باز می‌شود؟ |
| زمان پاسخ | مدت جواب دادن سرور به هر درخواست | سرور کند شده است؟ |
| گواهی SSL | اعتبار و تاریخ انقضای گواهی HTTPS | مرورگر به‌زودی هشدار ناامن بودن نشان می‌دهد؟ |
| سرعت از دید بازدیدکننده | زمان باز شدن صفحه روی دستگاه کاربران واقعی | مشتری‌ها سایت را کند می‌بینند؟ |
| خطاهای سمت مرورگر | خطاهایی که در مرورگر بازدیدکننده رخ می‌دهد | دکمه خرید یا فرم برای کسی کار نمیکند؟ |
| مانیتورینگ سرور | پردازنده، حافظه و دیسک سرور | منابع سرور در حال تمام شدن است؟ |
#مانیتورینگ آپتایم
مانیتورینگ آپتایم پایه‌ای‌ترین نوع مانیتورینگ سایت است و بررسی میکند سایت جواب می‌دهد یا نه. خطاهایی مثل خطای 503 و 502، تمام شدن زمان انتظار و خطای DNS همه با این نوع مانیتورینگ پیدا میشوند. اگر فقط یک نوع مانیتورینگ راه می‌اندازید، از همین شروع کنید.
#مانیتورینگ گواهی SSL
مانیتورینگ گواهی SSL از سال ۲۰۲۶ مهم‌تر شده است، چون عمر گواهی‌ها کوتاه‌تر می‌شود. طبق مصوبه CA/Browser Forum، حداکثر اعتبار گواهی SSL از مارس ۲۰۲۶ کم شدن را شروع کرده و تا مارس ۲۰۲۹ از ۳۹۸ روز به ۴۷ روز میرسد. یعنی تمدید گواهی که قبلاً سالی یک بار بود، به کاری چندباره در سال تبدیل می‌شود و اگر تمدید خودکار یک بار خطا بدهد، مرورگرها سایت را ناامن نشان می‌دهند.
#مانیتورینگ کاربر واقعی
مانیتورینگ کاربر واقعی سرعت و خطاهای سایت را روی دستگاه خود بازدیدکننده‌ها اندازه می‌گیرد. برای این کار یک کد کوچک روی سایت نصب می‌شود. این نوع مانیتورینگ چیزهایی را نشان می‌دهد که بررسی از بیرون نمی‌بیند: صفحه‌ای که روی گوشی‌های ضعیف کند است یا دکمه‌ای که فقط در یک مرورگر کار نمیکند. اگر سایت شما وردپرسی است، علت‌های رایج کندی را در مقاله چرا سایت وردپرس کند است توضیح داده‌ایم.
#آپتایم ۹۹٫۹ درصد یعنی چقدر قطعی؟
آپتایم ۹۹٫۹ درصد یعنی سایت در سال حداکثر حدود ۸ ساعت و ۴۶ دقیقه از دسترس خارج باشد. خیلی از هاست‌ها آپتایم ۹۹٫۹ درصد را تضمین می‌کنند. عددها نزدیک به هم به نظر می‌رسند، اما فاصله‌شان در عمل زیاد است:
| آپتایم | قطعی مجاز در ماه | قطعی مجاز در سال |
|---|---|---|
| ۹۹ درصد | حدود ۷ ساعت و ۱۸ دقیقه | حدود ۳ روز و ۱۵ ساعت |
| ۹۹٫۵ درصد | حدود ۳ ساعت و ۳۹ دقیقه | حدود ۱ روز و ۲۰ ساعت |
| ۹۹٫۹ درصد | حدود ۴۴ دقیقه | حدود ۸ ساعت و ۴۶ دقیقه |
| ۹۹٫۹۹ درصد | حدود ۴ دقیقه | حدود ۵۳ دقیقه |
عدد آپتایمی که هاست اعلام میکند، از دید خود هاست اندازه‌گیری شده است. اگر سرور روشن باشد اما PHP یا پایگاه داده از کار افتاده باشد، از دید بعضی هاست‌ها سایت در دسترس است، در حالی که مشتری صفحه خطا میبیند. مانیتورینگ سایت آپتایم را از دید بازدیدکننده می‌سنجد و برای همین عدد واقعی‌تری می‌دهد.
#چرا هر سایتی به مانیتورینگ سایت نیاز دارد؟
هر سایتی به مانیتورینگ نیاز دارد چون هزینه قطعی با هر دقیقه‌ای که کسی از آن خبر ندارد بیشتر می‌شود. طبق گزارش سالانه قطعیهای Uptime Institute، ۵۴ درصد سازمان‌هایی که در نظرسنجی شرکت کردند گفته‌اند هزینه آخرین قطعی جدی‌شان بیشتر از ۱۰۰ هزار دلار بوده و از هر پنج سازمان یکی هزینه بیشتر از یک میلیون دلار گزارش کرده است.
برای یک فروشگاه اینترنتی کوچک عددها کوچک‌ترند، اما منطق همان است. سایتی که ساعت ۱۱ شب از دسترس خارج شود و صاحبش صبح متوجه شود، کل فروش شب را از دست داده است. هزینه تبلیغاتی که در این مدت پخش شده هم هدر رفته است. گوگل هم اگر خطای سرور طولانی شود، سرعت خزیدن سایت را کم میکند. چند نشانه که می‌گویند سایت شما همین الان به مانیتورینگ نیاز دارد:
- از سایت فروش آنلاین دارید یا مشتری از طریق آن با شما تماس می‌گیرد.
- برای سایت تبلیغات کلیکی یا کمپین پیامکی اجرا می‌کنید.
- تا حالا خبر قطعی سایت را اول از مشتری شنیده‌اید.
- سایت روی هاست اشتراکی است یا به سرویس‌های خارجی وابسته است.
در ایران یک دلیل دیگر هم هست. قطعی و اختلال اینترنت بین‌الملل، مشکلات دیتاسنترها و تفاوت اپراتورهای موبایل باعث می‌شود سایت گاهی برای بخشی از کاربران باز نشود، در حالی که برای صاحب سایت سالم است. در مقاله چرا صاحب فروشگاه آخرین نفری است که از قطعی سایت خبردار می‌شود این حالت‌ها را بیشتر توضیح داده‌ایم.
#موقع انتخاب ابزار مانیتورینگ سایت به چه چیزهایی دقت کنیم؟
- فاصله بررسی: ابزاری که هر ۳۰ دقیقه سایت را بررسی میکند، ممکن است قطعی ۲۰ دقیقه‌ای را اصلاً نبیند. برای فروشگاه اینترنتی فاصله ۱ تا ۵ دقیقه مناسب است.
- راه هشدار: ایمیل ممکن است ساعت‌ها خوانده نشود. هشدار در تلگرام یا با پیامک سریعتر دیده می‌شود. پیامک وقتی اینترنت شما هم مشکل دارد، تنها راهی است که خبر به دستتان میرسد.
- هشدار اشتباه کم: ابزاری که با هر خطای لحظه‌ای هشدار بدهد، بعد از چند روز نادیده گرفته می‌شود. ابزار خوب قبل از هشدار دوباره بررسی میکند.
- زبان ساده: هشدار باید بگوید چه اتفاقی برای سایت افتاده است، مثلاً «سایت برای بازدیدکننده‌ها در دسترس نیست»، و فقط یک کد خطا نفرستد.
- تاریخچه: باید زمان شروع و پایان هر قطعی ثبت شود تا بتوانید علت را در گزارش‌های سرور پیدا کنید یا با هاست پیگیری کنید.
- پرداخت و پشتیبانی: بیشتر ابزارهای خارجی با کارت ایرانی پرداخت نمی‌شوند و بعضی از آن‌ها سایت‌های ایرانی را از بیرون ایران بررسی می‌کنند.
مانیتورینگ سایت قطعی را برطرف نمیکند. کارش این است که فاصله بین شروع مشکل و باخبر شدن شما را از چند ساعت به چند دقیقه برساند. همین فاصله است که مقدار ضرر را مشخص میکند.
#مانیتورینگ سایت با بینا
بینا، سرویس مانیتورینگ سایت، برای سایت‌ها و فروشگاه‌های ایرانی ساخته شده است. بینا بسته به پلن، هر ۱ تا ۳۰ دقیقه در دسترس بودن سایت را بررسی میکند و قبل از هشدار، خطا را دوباره بررسی میکند تا یک خطای لحظه‌ای هشدار اشتباه نسازد. اگر مشکل از مسیر شبکه باشد و سایت جوابی ندهد، هشدار بینا همین را می‌گوید: بینا به سایت شما دسترسی ندارد.
هشدارها در تلگرام، پیامک، ایمیل یا اعلان مرورگر می‌رسند و بعد از رفع مشکل هم خبر می‌دهند. بینا انقضای گواهی SSL را هم زیر نظر می‌گیرد و با نصب کد بینا روی سایت، سرعت صفحه‌ها و خطاهای سایت را روی دستگاه بازدیدکننده‌های واقعی ثبت میکند. پرداخت با درگاه ایرانی انجام می‌شود و می‌توانید ۱۴ روز همه امکانات را رایگان امتحان کنید.
#جمع‌بندی
مانیتورینگ سایت یعنی بررسی خودکار سایت در فاصله‌های کوتاه و هشدار به صاحب سایت وقتی سایت از دسترس خارج شد، کند شد یا خطا داد. مهم‌ترین انواع آن مانیتورینگ آپتایم، زمان پاسخ، گواهی SSL و مانیتورینگ کاربر واقعی هستند.
آپتایم ۹۹٫۹ درصد هم یعنی تا حدود ۹ ساعت قطعی در سال. برای انتخاب ابزار مانیتورینگ سایت به فاصله بررسی، راه هشدار، کم بودن هشدار اشتباه و ثبت تاریخچه دقت کنید. هر چه زودتر از مشکل باخبر شوید، ضرر قطعی کمتر است.
پرسش‌های متداول
مانیتورینگ سایت چیست؟
مانیتورینگ سایت بررسی خودکار و مداوم سایت است تا اگر سایت از دسترس خارج شد، کند شد یا خطا داد، صاحب سایت همان لحظه با تلگرام، پیامک یا ایمیل باخبر شود.
مانیتورینگ سایت چطور کار میکند؟
مانیتورینگ سایت هر چند دقیقه یک بار به سایت درخواست میفرستد، کد وضعیت و زمان پاسخ را بررسی میکند، خطا را دوباره تأیید میکند و اگر مشکل واقعی بود، هشدار میفرستد.
فرق مانیتورینگ سایت با گوگل آنالیتیکس چیست؟
فرق مانیتورینگ سایت با گوگل آنالیتیکس این است که آنالیتیکس آمار بازدید را نشان می‌دهد، اما مانیتورینگ سایت وقتی سایت قطع، کند یا دچار خطا شود، همان لحظه هشدار می‌دهد.
آپتایم ۹۹٫۹ درصد یعنی چه؟
آپتایم ۹۹٫۹ درصد یعنی سایت در سال حداکثر حدود ۸ ساعت و ۴۶ دقیقه و در ماه حدود ۴۴ دقیقه از دسترس خارج باشد.
سایت را هر چند دقیقه باید مانیتور کرد؟
برای فروشگاه اینترنتی و سایتهایی که فروش آنلاین دارند، بررسی هر ۱ تا ۵ دقیقه مناسب است. فاصله ۳۰ دقیقه ممکن است قطعیهای کوتاه را اصلاً ثبت نکند.
آیا هاست خودش آپتایم سایت را مانیتور نمیکند؟
هاست معمولاً روشن بودن سرور را مانیتور میکند، نه باز شدن سایت برای بازدیدکننده. اگر PHP یا پایگاه داده از کار بیفتد، سرور روشن است اما مشتری صفحه خطا میبیند.
چرا مانیتورینگ گواهی SSL مهم است؟
مانیتورینگ گواهی SSL مهم است چون طبق مصوبه CA/Browser Forum عمر گواهی‌ها از مارس ۲۰۲۶ کوتاه‌تر می‌شود و تا ۲۰۲۹ به ۴۷ روز میرسد، پس تمدید چندبار در سال لازم است.
بهترین راه هشدار قطعی سایت چیست؟
بهترین راه هشدار قطعی سایت تلگرام یا پیامک است، چون سریعتر از ایمیل دیده میشوند. پیامک وقتی اینترنت صاحب سایت هم مشکل دارد، همچنان میرسد.
نظرها