- اگر سایت شما با اینترنت موبایل باز نمیشود ولی سایت‌های دیگر باز می‌شوند، مشکل در مسیر شبکه بین اپراتور و سرور شماست.
- رایج‌ترین علت‌ها مسدود شدن آیپی سرور، DNS قدیمی اپراتور، رکورد IPv6 خراب و مسدود شدن آیپی مشترک کاربران موبایل در فایروال است.
- با هات‌اسپات گوشی و دستورهای nslookup و curl می‌توانید در چند دقیقه علت را پیدا کنید و نتیجه را برای هاست بفرستید.
مشتری پیام می‌دهد که سایت باز نمیشود. شما با لپ‌تاپ و وایفای دفتر سایت را باز می‌کنید و همه‌چیز سالم است. چند دقیقه بعد پیام دوم می‌رسد، از مشتری دیگری با همان شکایت. وجه مشترک هر دو یک چیز است: هر دو با اینترنت موبایل سراغ سایت آمده‌اند.
این مشکل را نباید کوچک گرفت. طبق گزارش زمستان ۱۴۰۴ رگولاتوری به روایت زومیت، ایران حدود ۱۲۵ میلیون مشترک اینترنت موبایل دارد و تعداد مشترکان اینترنت ثابت حدود ۱۱ میلیون است. یعنی بیشتر بازدیدکننده‌های یک سایت ایرانی از اینترنت موبایل می‌آیند. وقتی سایت با اینترنت موبایل باز نمیشود، بخش بزرگی از مشتریها عملاً سایت را بسته می‌بینند.
در این مقاله توضیح می‌دهیم چرا سایت با اینترنت موبایل باز نمیشود اما با وایفای باز میشود، چطور علت را در چند دقیقه پیدا کنید و برای هر علت چه راه‌حلی وجود دارد.
#اول مشخص کنید مشکل از گوشی است یا از شبکه
قبل از هر کاری یک آزمایش ساده انجام دهید. با همان گوشی، یک بار با وایفای و یک بار با اینترنت موبایل سایت را باز کنید. بعد چند سایت دیگر را هم با اینترنت موبایل امتحان کنید. نتیجه این آزمایش مسیر عیب‌یابی را مشخص میکند:
- هیچ سایتی با اینترنت موبایل باز نمیشود: مشکل از گوشی یا سیم‌کارت است. به گفته دیجی‌کالا مگ، اگر تنظیمات APN گوشی به هم بخورد، گوشی به اینترنت وصل میشود اما هیچ سایتی باز نمیشود. بررسی بسته اینترنت، روشن و خاموش کردن حالت پرواز و تنظیم دوباره APN معمولاً کافی است.
- همه سایت‌ها باز می‌شوند جز سایت شما: مشکل از مسیر شبکه بین اپراتور موبایل و سرور شماست. ادامه این مقاله درباره همین حالت است.
یک نکته دیگر هم از همین آزمایش بیرون می‌آید. اگر سایت با یک اپراتور باز میشود و با اپراتور دیگر نه، علت تقریباً همیشه در شبکه همان اپراتور یا در برخورد سرور شما با آدرس‌های آن اپراتور است. پس سایت را با سیم‌کارت همراه اول، ایرانسل و رایتل جدا امتحان کنید و نتیجه هر کدام را یادداشت کنید.
#چرا سایت با اینترنت موبایل باز نمیشود؟ پنج علت رایج
وقتی سایت با اینترنت موبایل باز نمیشود ولی با وایفای باز میشود، معمولاً یکی از این پنج علت پشت ماجراست. ترتیب آن‌ها از رایج‌ترین به کم‌تکرارترین است.
#۱. آیپی سرور در شبکه موبایل مسدود شده است
در هاست اشتراکی، صدها سایت روی یک آیپی مشترک هستند. اگر یکی از این سایت‌ها فیلتر شود و مسدودسازی روی آیپی انجام شود، بقیه سایت‌های همان سرور هم آسیب می‌بینند. فیلترینگ در اینترنت موبایل و اینترنت ثابت همیشه یکسان اعمال نمیشود. به همین دلیل گاهی سایتی که با وایفای خانه باز میشود، روی شبکه موبایل باز نمیشود.
نشانه این حالت آن است که مرورگر بعد از مدتی انتظار، خطای پایان زمان اتصال نشان می‌دهد یا به صفحه دیگری هدایت میشود. راه‌حلش این است که از هاست بخواهید سایت را به آیپی دیگری منتقل کند یا آیپی اختصاصی بگیرید.
#۲. DNS اپراتور هنوز آدرس قدیمی سایت را دارد
وقتی هاست را عوض می‌کنید یا رکورد DNS را تغییر می‌دهید، سرورهای DNS اپراتورها آدرس قدیمی را تا پایان زمان ماندگاری رکورد (TTL) نگه می‌دارند. ممکن است DNS اینترنت خانه شما آدرس جدید را گرفته باشد و DNS اپراتور موبایل هنوز به سرور قدیمی اشاره کند. اگر سرور قدیمی خاموش شده باشد، سایت با اینترنت موبایل باز نمیشود.
این مشکل معمولاً بعد از چند ساعت خودبه‌خود رفع میشود. برای جابه‌جایی بعدی، یکی دو روز قبل از تغییر، TTL رکوردها را کم کنید و سرور قدیمی را تا چند روز بعد از انتقال روشن نگه دارید.
#۳. رکورد IPv6 سایت خراب است
این علت کمتر شناخته شده اما رایج است. بعضی اپراتورهای اینترنت موبایل به گوشی آدرس IPv6 می‌دهند، در حالی که بیشتر مودم‌های خانگی فقط IPv4 دارند. اگر دامنه شما رکورد AAAA (آدرس IPv6) داشته باشد و سرور روی آن آدرس جواب ندهد، گوشی روی شبکه موبایل اول همان آدرس خراب را امتحان میکند و صفحه باز نمیشود یا خیلی دیر باز میشود. روی وایفای خانه همان دامنه با IPv4 بدون مشکل باز میشود.
رکورد AAAA گاهی بدون اطلاع صاحب سایت ساخته میشود، مثلاً با قالب پیش‌فرض پنل هاست یا بعد از انتقال دامنه. اگر سرور شما IPv6 را پشتیبانی نمی‌کند، رکورد AAAA را حذف کنید. اگر پشتیبانی میکند، از هاست بخواهید وب‌سرور را روی آدرس IPv6 هم فعال کند.
#۴. فایروال سرور آیپی مشترک کاربران موبایل را مسدود کرده است
اپراتورهای موبایل آدرس عمومی کافی برای همه مشترک‌ها ندارند. به همین دلیل از روشی به نام CGNAT استفاده میکنند که در آن هزاران گوشی با یک آیپی عمومی مشترک به اینترنت وصل می‌شوند. استاندارد RFC 6598 حتی بازه آدرس جداگانه‌ای برای همین کار تعریف کرده است.
از دید سرور شما، تمام این کاربران یک نفرند که در یک دقیقه هزاران درخواست می‌فرستد. فایروال سرور، افزونه امنیتی وردپرس یا سرویس ضد حمله ممکن است این آیپی را مهاجم تشخیص دهد و مسدودش کند. نتیجه این است که همه کاربران پشت آن آیپی، یعنی بخش بزرگی از مشترک‌های یک اپراتور، سایت را باز نمی‌بینند. روی وایفای خانه هر کاربر آیپی جداگانه دارد و مشکلی پیش نمی‌آید.
نشانه این حالت این است که مشکل ناگهان شروع میشود، معمولاً در ساعت‌های شلوغ یا بعد از یک کمپین تبلیغاتی، و گاهی بعد از چند ساعت خودبه‌خود برطرف میشود. گزارش آیپیهای مسدودشده در فایروال یا افزونه امنیتی را ببینید. اگر آیپیهای اپراتورهای موبایل در فهرست هستند، علت پیدا شده است.
برای رفعش، سقف تعداد درخواست را برای هر آیپی بالا ببرید و به‌جای مسدود کردن کامل، از کپچا یا محدودیت روی صفحه ورود استفاده کنید. محدودیت‌های سخت‌گیرانه را فقط روی مسیرهای حساس مثل صفحه ورود و فرم‌ها بگذارید.
#۵. مشکلات کم‌تکرار در مسیر شبکه
اگر هیچ‌کدام از علت‌های بالا نبود، دو مورد کم‌تکرارتر را بررسی کنید. اولی اندازه بسته‌های شبکه (MTU) است. در مسیر اینترنت موبایل گاهی بسته‌های بزرگ رد نمی‌شوند و صفحه تا نیمه بارگذاری میشود و متوقف می‌ماند. دومی پروتکل HTTP/3 است که روی UDP کار میکند و ممکن است در بعضی شبکه‌ها محدود شده باشد. مرورگرهای امروزی در این حالت معمولاً به نسخه قبلی برمی‌گردند، اما اگر سایت فقط با تأخیر زیاد باز میشود، غیرفعال کردن موقت HTTP/3 در سرور یا CDN را امتحان کنید.
#جدول عیب‌یابی: علت، نشانه و راهحل
جدول زیر پنج علت را کنار هم نشان می‌دهد تا سریع‌تر تشخیص دهید با کدام روبه‌رو هستید:
| علت | نشانه | راهحل |
|---|---|---|
| مسدود شدن آیپی سرور | با یک یا چند اپراتور موبایل همیشه باز نمیشود | انتقال به آیپی دیگر یا گرفتن آیپی اختصاصی |
| DNS قدیمی اپراتور | بعد از تغییر هاست یا DNS شروع شده است | صبر تا پایان TTL و روشن نگه داشتن سرور قدیمی |
| رکورد AAAA خراب | روی شبکه موبایل باز نمیشود یا با تأخیر زیاد باز میشود | حذف رکورد AAAA یا فعال کردن IPv6 روی وب‌سرور |
| مسدود شدن آیپی CGNAT در فایروال | ناگهانی، در ساعت شلوغ، گاهی خودبه‌خود رفع میشود | بالا بردن سقف درخواست و کپچا به‌جای مسدودسازی |
| MTU یا HTTP/3 | صفحه تا نیمه بارگذاری میشود یا خیلی کند است | بررسی تنظیمات شبکه سرور و غیرفعال کردن موقت HTTP/3 |
#علت را چطور دقیق پیدا کنیم؟
برای عیب‌یابی به ابزار خاصی نیاز ندارید. یک لپ‌تاپ و یک گوشی با سیم‌کارت کافی است. اینترنت موبایل گوشی را با هات‌اسپات به لپ‌تاپ بدهید تا لپ‌تاپ از شبکه موبایل استفاده کند، بعد این مراحل را به ترتیب جلو ببرید:
- آدرسی را که DNS برمی‌گرداند ببینید. در خط فرمان
nslookup example.comرا اجرا کنید (به‌جای example.com دامنه خودتان را بنویسید) و آدرس را با آیپی واقعی سرورتان مقایسه کنید. اگر فرق دارد، علت DNS قدیمی است. - رکورد IPv6 را بررسی کنید. دستور
nslookup -type=AAAA example.comرا اجرا کنید. اگر آدرسی برگشت، مطمئن شوید سرور روی آن جواب می‌دهد. - اتصال مستقیم به سرور را امتحان کنید. دستور
curl -4 -I https://example.comو بعدcurl -6 -I https://example.comرا اجرا کنید. اگر اولی جواب داد و دومی نه، مشکل از IPv6 است. اگر هیچ‌کدام جواب ندادند، آیپی سرور در این شبکه در دسترس نیست. - آیپی عمومی خودتان را پیدا کنید و در گزارش فایروال جستجو کنید. اگر همان آیپی در فهرست مسدودشده‌ها بود، علت فایروال است.
- نتیجه را برای هاست بفرستید. خروجی دستورها، نام اپراتور و ساعت آزمایش را برای پشتیبانی هاست بفرستید. با این اطلاعات، پشتیبانی به‌جای حدس زدن مستقیم سراغ علت می‌رود.
آزمایش را با هر سه اپراتور تکرار کنید. مشکلی که فقط در یک اپراتور دیده میشود، تقریباً هیچ‌وقت از کد سایت نیست.
#چطور از تکرار این مشکل جلوگیری کنیم؟
بیشتر علت‌هایی که باعث می‌شوند سایت با اینترنت موبایل باز نشود، با چند تنظیم ساده قابل پیشگیری هستند:
- برای سایت فروشگاهی یا سایتی که درآمد دارد، آیپی اختصاصی بگیرید تا سرنوشت سایت به سایت‌های دیگر همان سرور گره نخورد.
- قبل از هر تغییر هاست یا DNS، مقدار TTL را کم کنید و بعد از انتقال، سایت را با هر سه اپراتور امتحان کنید.
- رکوردهای DNS دامنه را یک بار مرور کنید و هر رکورد AAAA که سرور پشتیبانی نمی‌کند را حذف کنید.
- قوانین فایروال و افزونه امنیتی را طوری تنظیم کنید که آیپی را برای همیشه مسدود نکنند و سقف درخواست با ترافیک واقعی سایت جور باشد.
- بعد از هر کمپین بزرگ، چند دقیقه سایت را با اینترنت موبایل باز کنید. ترافیک زیاد از یک اپراتور زمان رایج مسدود شدن آیپیهای CGNAT است.
اگر سایت برای همه کاربران از دسترس خارج شده است، مقاله قطعی سایت و دلیل دیر خبردار شدن را بخوانید. اگر سایت فقط در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل باز نمیشود، علتش در مقاله سایت ایرانی در قطعی اینترنت بین‌الملل آمده است.
#زودتر از مشتری خبردار شوید
سخت‌ترین بخش این مشکل این است که صاحب سایت معمولاً با وایفای کار میکند و سایت را همیشه سالم می‌بیند. خبر بد معمولاً از پیام مشتری یا افت فروش می‌رسد، آن هم چند ساعت بعد از شروع مشکل.
بینا در دسترس بودن سایت و زمان پاسخ‌دهی آن را مرتب بررسی میکند و اگر سایت از دسترس خارج شود یا خطا بدهد، با تلگرام، پیامک یا ایمیل هشدار می‌دهد. همین بررسی در عیب‌یابی هم کمک میکند. اگر مشتریها می‌گویند سایت باز نمیشود اما بینا سرور را سالم و در دسترس نشان می‌دهد، می‌دانید مشکل از خود سرور نیست و باید سراغ مسیر شبکه اپراتورها بروید. اگر بینا هم قطعی را ثبت کرده باشد، مشکل از سرور است و زمان شروعش را دقیق دارید.
#جمع‌بندی
وقتی سایت با اینترنت موبایل باز نمیشود ولی با وایفای باز میشود، کد سایت معمولاً سالم است و مشکل در مسیر بین اپراتور و سرور است. اول با یک آزمایش ساده مطمئن شوید مشکل از گوشی نیست. بعد سایت را با هر سه اپراتور امتحان کنید و با چند دستور ساده، DNS، رکورد IPv6 و فایروال را بررسی کنید.
بیشتر کاربران ایرانی با اینترنت موبایل وارد سایت می‌شوند. پس هر بار که چیزی در هاست، DNS یا تنظیمات امنیتی تغییر کرد، سایت را یک بار هم با اینترنت موبایل باز کنید.
پرسش‌های متداول
چرا سایت با اینترنت موبایل باز نمیشود ولی با وایفای باز میشود؟
سایت با اینترنت موبایل باز نمیشود معمولاً چون آیپی سرور در شبکه اپراتور مسدود شده، DNS اپراتور آدرس قدیمی را دارد، رکورد IPv6 سایت خراب است یا فایروال سرور آیپی مشترک کاربران موبایل را مسدود کرده است.
چطور بفهمم مشکل از گوشی است یا از سایت؟
چند سایت دیگر را با اینترنت موبایل همان گوشی باز کنید. اگر هیچ سایتی باز نمیشود، مشکل از گوشی، بسته اینترنت یا تنظیمات APN است. اگر فقط سایت شما باز نمیشود، مشکل در مسیر شبکه یا سرور است.
چرا سایت با ایرانسل باز میشود ولی با همراه اول نه؟
وقتی سایت فقط با یک اپراتور باز نمیشود، علت معمولاً در شبکه همان اپراتور است، مثل مسدود شدن آیپی سرور، DNS قدیمی یا مسدود شدن آیپیهای آن اپراتور در فایروال سرور.
رکورد AAAA چیست و چرا سایت را روی موبایل از کار میاندازد؟
رکورد AAAA آدرس IPv6 دامنه است. بعضی شبکههای موبایل IPv6 دارند و گوشی اول همین آدرس را امتحان میکند. اگر سرور روی آدرس IPv6 جواب ندهد، سایت روی شبکه موبایل باز نمیشود یا دیر باز میشود.
CGNAT چیست؟
CGNAT روشی است که اپراتورهای موبایل با آن هزاران مشترک را با یک آیپی عمومی مشترک به اینترنت وصل میکنند. اگر فایروال سایت این آیپی را مسدود کند، همه آن کاربران سایت را باز نمی‌بینند.
بعد از تغییر هاست چقدر طول می‌کشد سایت با اینترنت موبایل باز شود؟
بعد از تغییر هاست، سایت با اینترنت موبایل حداکثر تا پایان زمان TTL رکوردهای DNS باز میشود که معمولاً چند ساعت است. کم کردن TTL قبل از انتقال این زمان را کوتاه میکند.
آیا عوض کردن DNS گوشی مشکل را حل میکند؟
عوض کردن DNS گوشی فقط برای خود شما مشکل DNS قدیمی را حل میکند. مشتریها DNS اپراتور را استفاده میکنند، پس راهحل اصلی باید در سرور و تنظیمات دامنه انجام شود.
نظرها